Համշէնահայութիւնը 16-18 դարերուն 16րդ դարուն (Մաս երրորդ)

Օսմանեան զօրքերը ոչ միայն պիտի նուաճէին Հայկական լեռնաշխարհը, իր ամբողջութեամբ, այլ նաեւ պիտի գրաւէին դրացի պետութեանց որոշ սահմանային մասեր եւս՝ մանաւանդ Սեւ ծովու հարաւային ամբողջ տարածքը, տիրապետելով Պոնտոսին: Համշէններու եօթը դարերու վրայ տարածուող իշխանական տոհմն ալ պիտի ներառուէր Օսմանեան կայսրութեան տարածքէն ներս:

Համշէնցի հայերը, իրենց դրացի Յոյներուն, Վրացիներուն եւ Լազերուն հետ միասին պարտադրուած էին ընդունիլ մահմետական կրօնքը: Ծրագրուած կը գործադրուէր կրօնափոխութիւնը քրիստոնեայ փոքրամասնութեանց վրայ, ինչպէս նաեւ անչափահաս պատանիները բռնի կը տարուէին իրենց տուներէն, զանոնք դարձնելու համար Օսմանեան բանակի ենիչէրի-ներ: Այս ժամանակաշրաջնին, մանաւանդ 1530ական թուականներուն աւելի զգալի դարձաւ Համշէնահայութեան կրօնափոխութիւնը, Խաչ քարի Հայց. Առաքելական թեմի տկարացումին հետեւանքով: Իսկ 1640ին Համամաշէնի մէջ կառուցուեցաւ առաջին մզկիթը: Մահմետականութիւնը չդաւանող Համշէնները փախչելով հաստատուեցան Արեւելք գտնուող Արտուին նահանգը: Իսկ որոշ մաս մըն ալ տարածուեցաւ Օսմանեան կայսրութեան աւելի ապահով վայրերը: Կրօնափոխութեան պարտադիր այս քաղաքականութիւնը շարունակուեցաւ մինչեւ 19րդ դարու սկզբնաւորութիւնը:

ԱՐԱ ԱՀԱՐՈՆԵԱՆ