1880 Թ. ՓԵՏՐՎԱՐԻ 18, ԱԽԱԼՑԽԱ, ԵՂԻՍԱԲԵԹՅԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՐԱՆԻ ՎԱՐԺՈՒՀԻՆԵՐԻ ՕԳՆՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ՎԱՆԻ ՍՈՎՅԱԼՆԵՐԻՆ

1880թ. փետրվարի 18-ին Ախալցխայից Եղիսաբէթեան ուսումնարանի վարժուհիք գրել են. «Նամակ խմբագրին. Լսելով լրագիրներից Վանայ գաւառի մեր ազգայնոց աղետալի վիճակը, այսինքն սովատանջութիւնը, որ արդէն լսողի վրա մի սարսափ է ձգում և որով նոքա ստիպված են յուսահատութեամբ ձեռքերնին կարկառել դէպի համարիւն ռուսահպատակ եղբարց, ուստի մենք ևս ցանկանալով որևէ միջոցաւ օգնել նոցա, բաց արինք մի ստորագրութւն Եղիսաբէթեան ուսումնարանի աշակերտուհեաց մէջ, որոց մասնակցեցին և մի քանի պատուելի տիկնայք և օրիորդներ, որից գոյացաւ 61 րուբլ 55 կօպէկ:
Թէև սա աննշան պէտք է համարել այդպիսի թշուառութեանն մը դէմ, բայց միևնոյն ժամանակ շնորհակալութեան արժանի եռանդ մը տեսնելով նոցա մատաղահաս և փափուկ սրտերում, խնդրում ենք, ձեզաննից տեղի շնորհել ձեր լրագրի էջերի մինում նոցա անունները տպագրութեամբ հանդէս դուրս բերել հանդերձ իւրաքանչիւր նուիրատւութեամբ, որք են. տիկին Աշխէն Սամուէլեանց 3 րուբլ, տ. Եղիսաբէթ Չաթալբաշեանց 3ր., տ. Եղիսաբէթ Յակոբջանեանց 3ր., տ. Աննա Սուքասեանց 3ր., տ. Աշխէն Բագրատունեանց 2ր., տ. Դշխոյի Անոգեանց 1ր., տ. Նունեայ Սիրունեան 1ր., տ. Վարդուհի Սիրունեանց 1ր., տ.Սօֆեայ Օձեան 1ր., օր. Հայկանդուխտ Բագրատունեան 1ր., օր. Կատարինէ Հունուտցեան 1ր., օր. Փեփրոնեայ Քրիստոսատուրեան 1ր., օր. Եղիսաբէթ Պօզոյեանց 1ր., օր. Սաթենիկ Վարդանեանց 1ր., օր. Շողակաթ Յարութիւնեան 1ր., օր. Վերոնիքա Մէդէնճեանց 1ր., օր. Կատարինէ Մութաֆեան 1ր., օր. Հռիփսիմէ Ազնաւուրեան 1ր., օր. Շուշանիկ Ալբերթեան 1ր., օր. Սօֆիայ Սուքասեան 1ր., Հռիփսիմէ Բագրատունեան 1ր., Շուշանիկ Կազմարարեան 1ր., Շուշանիկ Պտղեան 1ր., Շուշանիկ Քրիստոստուրեան 1ր., Շուշանիկ Գասպարեան 1ր., Եղիսաբէթ Վարդանեան 1ր., Վերոնիքայ Քիւփէլեան 1ր., Վարդուհի Ղազարոսեան 1ր., Սօֆիայ Ղարագէվուրեան 1ր., Գայիանէ Օձեան 1ր., տ. Եփեմեայ Վահրամեան և տ. Եղիսաբէթ Սիրունեան 60-ական կօպէկ, Հռիփսիիմէ Յարութիւնեան, Թէքլի Ստեփոյեան, Սօֆիայ Ճարակեան, Արեգնազան Պապոյեան, Մարիամ Վահանեան, Գայիանէ Պահլաւունի, Երանուհի Մարտիրոսեան, Հայկանուշ Մարտիրոսեան, Շողակաթ Ադամեան, Թրաբիօն Ադամեան, Վարդուհի Պայպուրտցեան, Շուշանիկ Ճարակեան, Կատարինէ Յարսեան 50-ական կօպէկ, Կատարինէ Ղասապբաշեան 45կ., Հեղինէ Ղալամքարեան, Երանուհի Ոսկանեան, Շուշանիկ Եայլախանեան, Թագուհի Պաղչինեան, Վերոնիքայ Պայպուրտցեան, Սօֆիայ Ասլանեան, Վերոնիքայ Ալվարեան, Սրբուհի Քոսեան 40-ական կօպէկ, Եղիսաբէթ Մուրատեան 35կ., Շողակաթ Վանցեան, Հեղինէ Աղէկեան, Երանուհի Ասլանեան, Շուշանիկ Գէմճեան 30-ական կ., Դշխուհի Պաղչինեան 25կ., տ. Աննա Բէժանեան, Սրբուհի Սուզանաճեան, Շուշանիկ Գասպարեան, Հռիփսիմէ Չարխճեան, Սօֆիայ Իկիթախնեան, Եղիսաբէթ Սերոփեան, Սրբուհի Սրապեան, Դշխոյի Թուզիկեան, Հռիփսիմէ Մանուկեան, Երանուհի Աղաճանեան, Մարիամ Յակովբեան, Շուշանիկ Պայպուրտցեան, Մարիամ Ղազազեան, Հռիփսիմէ Յարութիւնեան, Սրբուհի Բէօրակչեան, Գայիանէ Յովհաննէսեան, Եղիսաբէթ Դոշոեան, Գայիանէ Մանուկեան, Փառանձեմ Սողոմոնեան, Ֆիլօմինէ Ճարեան, Շուշանիկ Ղլդճեան, Գայիանէ Աբրահամեան, Նուարդ Գէմճեան, Պիրիճիդէ Քաշւորեան, Աննա Յովհաննէսեան 20-ական կ., Եւպրաքսէ Վանցեան, Սօֆիա Սպանտարեան, Հռիփսիմէ Վարդապետեան, Կատարինէ Աղապաշեան, Մարիամ Մէհդէրճեան, Շուշանիկ Գայֆաճեան 15-ական կ., Հռիփսիմէ Ալոճեան, Շուշանիկ Պետրոսեան, Մարիամ Սարսեան, Կատաինէ Գասպարեան, Սաւա Նալբանդեան, Առանէթ Սպանդարեան, Վերոնիքա Պայպուրտցեան, Եսթէր Ղազազեան, Շողակաթ Հայրապետեան, Շուշանիկ Քիւրքճեան, Շուշանիկ Յարութիւնեան 10-ական կ., Եւգէնիէ Գէորգեան, Իւղաբեր Գէորգեան, Աշխէն Գէորգեան 5-ական կ., օր. Սանդուխտ Բագրատունեան 1ր., օր. Գայիանէ Տէր-Խաչատրեան 1ր.:
Օրիորդ Կատարինէ Ճարակեանն ևս, ի նպաստ մեր նպատակին հաւքեց իր մերձակայ բարեկամուհիներից 17 ր. 80 կ., որոց անունները հետևեալներն են. տիկին Աննա Յովհաննէսեան 2ր., տ. Երմոնեա Պուդուղեան 1ր., տ. Աննա Ճարակեանց 1ր., Սօֆիայ Ճարակեանց 1ր., տ. Երանուհի Պաղչինեան 1ր., տ. Գայիանէ Պուտաղեան 1ր., տ. Երմոնեա Միքայէլեանց, տ. Տիրուհի Գէմճեան 1ր., տ. Երմոնեայ Բարսեղեանց 1ր., տ. Թրաբիօն Մինասեանց 85կ., տ. Մարիամ Աղասարեան 40կ., տ. Տիրուհի Սերոբեանց 15կ., օր. Երանուհի Պուտուզեանց 1ր., օր. Աննա Լազարեանց 1ր. 20կ., օր. Սրբուհի Չթճեանց 20կ., օր. Կատարինէ Ճարակեանց 1ր., տ. Տուդի Պապոյեանց 1ր., տ. Բէղեքիա Գեմչեան 1ր., ընդամենը 79 րուբլ 35 կօպէկ, այս գումարից դուրս գալով փոստայի ծախս, մնացածը 78ր. 70կ. կը յանձնեմք ձեր կարգադրութեան որպէս հարկն է: Եղիսաբէթեան ուսումնարանի վարժուհիք»:

«Մշակ», 1880, № 31, 27 փետրվարի

Արմեն Ասատրյան
պատմաբան