Վրաստանում մանկական ամուսնությունների դեպքերին արդյունավետ արձագանքման խնդիրը գնալով ավելի ակնհայտ է դառնում՝ անչափահաս հղիությունների թիվն աճել է, չնայած անչափահաս ծնողների թիվը նվազել է,- նշված է Վրաստանի հանրային պաշտպանի գրասենյակի 2025 թվականի զեկույցում։
Փաստաթղթում նշվում է, որ 2025 թվականի միայն 11 ամիսների տվյալներով գրանցվել է 980,436 անչափահաս հղիություն, իսկ 2025 թվականին գրանցվել է ընդհանուր առմամբ 287 անչափահաս ծնող։
«Մանկական ամուսնություններն ու նշանադրությունները շարունակում են լուրջ խնդիր մնալ։ Անցյալ տարվա համեմատ, այս տարի անչափահաս հղիությունների թիվն աճել է, չնայած անչափահաս ծնողների թիվը նվազել է։ Առողջապահության ազգային գործակալության տվյալներով՝ 2025 թվականի ընդամենը 11 ամիսների ընթացքում գրանցվել է 980,436 անչափահաս հղիություն, իսկ 2025 թվականին գրանցվել է ընդհանուր առմամբ 287 անչափահաս ծնող։
Հանրային պաշտպանի կողմից ուսումնասիրված դեպքերի համաձայն՝ մանկական ամուսնության դեպքերին արդյունավետ արձագանքման խնդիրը դեռևս ակնհայտ է։ Տարիներ շարունակ Հանրային պաշտպանը մատնանշել է անչափահասների նշանադրությունը կամ ամուսնությունը քրեականացնելու անհրաժեշտությունը, սակայն արդյունավետ մեխանիզմներ ստեղծելու համար արդյունավետ քայլեր չեն ձեռնարկվել նույնիսկ 2025 թվականին։
Կարևոր մարտահրավերներից մեկը մնում է մանկական ամուսնության գործերի քննարկումը իրավապահ մարմինների կողմից վարչական վարույթով։ Անչափահասների հարկադիր ամուսնությունը հաստատելու (կամ բացառելու) համար անհրաժեշտ է իրականացնել լիարժեք քննչական գործողություններ, այդ թվում՝ անչափահասի հարցաքննությունը հատուկ մեթոդաբանությամբ, հոգեբանի ներգրավմամբ և այլն։
Վարչական վարույթի շրջանակներում քննչական լծակներ չեն տրամադրվում, այդ թվում՝ վկաների անվտանգության երաշխիքներ, հետևաբար, այն դժվար է դառնում, իսկ որոշ դեպքերում՝ անհնար է դառնում երեխայի նկատմամբ հարկադիր ամուսնության հաստատումը: Կարևոր է, որ ՆԳՆ-ի կողմից վարչական վարույթի շրջանակներում ուսումնասիրված մանկական ամուսնության դեպքերի վիճակագրությունը պաշտոնապես չի գրանցվում։
Բացի այդ, մանկական ամուսնության հետ կապված հանցագործությունների վիճակագրությունը չի հրապարակվում, հետևաբար, ՆԳՆ-ի կողմից մանկական ամուսնության վերաբերյալ ուսումնասիրված դեպքերի ամբողջական պատկերը մնում է անհայտ: Վրաստանի ՆԳՆ մարդու իրավունքների պաշտպանության դեպարտամենտի կողմից տրամադրված տեղեկատվության հիման վրա անչափահասի հետ ամուսնության պատրվակով կատարված 148 հնարավոր հանցագործությունների վերաբերյալ հետաքննություն է սկսվել, և 88 անձի նկատմամբ կայացվել է արգելող որոշում։
Դատախազության տվյալներով՝ անչափահասի հետ ամուսնության պատրվակով կատարված հանցագործությունների զոհ է ճանաչվել 63 անչափահաս, և 69 անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում է սկսվել։
2025 թվականին «Մարդկանց թրաֆիքինգի և զոհերի պետական խնամքի և օգնության գործակալությունը» ուսումնասիրել է վաղ/մանկական ամուսնության 162 դեպք: Երեխաների և վաղ ամուսնության դեպքերի կառավարման և դրանց արձագանքման մեխանիզմների արդյունավետ ներդրման համար «Մարդկանց թրաֆիքինգի և զոհերի պետական խնամքի և օգնության գործակալության» կողմից ձեռնարկված միջոցառումները… 2025 թվականի ընթացքում ամուսնության դեպքերի կառավարման վերաբերյալ հայտարարությունները ողջունելի են։ Մասնավորապես, գործնականում կիրառվել են «Մանկական և վաղ ամուսնության դեպքերի կառավարման վերաբերյալ սոցիալական աշխատողների համար նախատեսված ձևերը, հրահանգները և գործնական ուղեցույցները», իսկ 2025 թվականի ընթացքում ներքին մասնագիտական հսկողության շրջանակներում վերապատրաստվել է 242 սոցիալական աշխատող և մասնագետ։ Բացասաբար պետք է նշել, որ դպրոցական վարչակազմի ներկայացուցիչների համար մանկական ամուսնության դեպքերի հայտնաբերման, արդյունավետ արձագանքման և ուղղորդման վերաբերյալ միասնական ստանդարտ գործառնական ընթացակարգերը (ՍԳԸ) դեռևս գործնականում չեն ներդրվել։ Հատկանշական է, որ ընթացիկ հաշվետու տարում պաշտոնապես գրանցվել է ուսանողի կարգավիճակի կասեցման/դադարեցման 26 դեպք՝ ամուսնության պատճառով», — նշվում է զեկույցում։