Սեպտեմբերի 2-4-ը Երևանում անց է կացվել հայ-վրացական պատմական ու մշակութային փոխազդեցությունների համապարփակ ուսումնասիրությանը նվիրված «Armeno-Georgica․ Հայ-վրացական պատմամշակութային առնչություններ․ հնագույն ժամանակներից մինչև նոր շրջան» միջազգային կոնգրեսը։
Թեմայի շուրջ մեր խմբագրության հարցերին է պատասխանում Գիորգի Ճեիշվիլին (Թբիլիսիի Իվ․Ջավախիշվիլիի անվան պետական համալսարանում հրավիրված դասախոս)։
— Պարոն Գիորգի, սեպտեմբերի 2–4-ը Երևանում անցկացված հայ-վրացական պատմական ու մշակութային փոխազդեցությունների համապարփակ ուսումնասիրությանը նվիրված «Armeno-Georgica․ Հայ-վրացական պատմամշակութային առնչություններ․ հնագույն ժամանակներից մինչև նոր շրջան» միջազգային կոնգրեսի բացմանը նշվեց, որ ներկայումս ավելացել են հակագիտական դրսևորումները։ Ըստ Ձեզ՝ որո՞նք են այսօր հայ-վրացական պատմամշակութային հարաբերությունների աղավաղման հիմնական պատճառները, և ինչպե՞ս է այս գիտաժողովն օգնում հակազդելու դրանց։
— Վրացիներն ու հայերը, ինչպես մյուս փոքր ազգերը, հաճախ բնութագրվում են սեփական անցյալի չափազանցմամբ: Անցյալին կողմնորոշվելը, դրա ռոմանտիկացումը մի տեսակ պաշտպանական մեխանիզմ է, որը ծառայում է մշակութային ինքնության պահպանմանը և ազգային ինքնության օրինականացմանը քաղաքական անկայունության և համաշխարհային ձուլման սպառնալիքների պայմաններում: Անցյալի իդեալականացումը խոր արմատներ ունի, այն դարեր է ի վեր: Այս միտումը որոշ չափով հետևել է նաև 19-20-րդ դարերի պատմագրությանը: Փառաբանման տարրերով կառուցված պատմական պատումը դիմադրության է հանդիպում այլ՝ հիմնականում հարևան ազգերի պատումներում: Վիճելի հարցեր միշտ կլինեն վրացական և հայկական պատմագրության մեջ: Եթե հետազոտողների դիրքորոշումները հիմնված են օբյեկտիվ տվյալների վրա, ապա նրանց միջև երկխոսությունը և՛ հնարավոր է, և՛ անհրաժեշտ:
«Հայ-վրացական» կոնֆերանսը հնարավորություն է ստեղծում նման երկխոսության, տարբեր դիրքորոշումների ավելի լավ հասկանալու և փոխադարձ վստահության կառուցման համար:
— «Երբ հարցը քննվում է գիտական դաշտում, այն դադարում է բանավեճի առարկա դառնալ հասարակական դաշտում»։ Ի՞նչ գործնական քայլեր են անհրաժեշտ, որպեսզի այս կոնգրեսում արձանագրված գիտական փաստերը հասանելի դառնան նաև լայն հասարակությանը (դպրոցական դասագրքեր, մեդիա, հանրամատչելի նախագծեր):
— Գերազանց հայտարարություն: Վիճելի հարցերը պետք է քննարկվեն մասնագետների կողմից և, իհարկե, ակադեմիական տարածքում: Երբ բանավեճը տեղափոխվում է լրատվամիջոցներ և սոցիալական ցանցեր, տեսակետներն ավելի բևեռացված են դառնում, հատկապես, եթե ոչ մասնագետները սկսում են քննարկել այս հարցը։ Կոնգրեսի արդյունքները, իհարկե, անմիջապես չեն արտացոլվի դասագրքերում և հանրամատչելի գրականության/նախագծերում, բայց վրացի և հայ գործընկերների ինտենսիվ, սերտ հարաբերություններն ու կառուցողական քննարկումները ցանկացած ցավոտ հարցի շուրջ, անշուշտ, կնպաստեն որոշ բացասական կարծրատիպերի քանդմանը։
—Կոնգրեսին մասնակցում են մասնագետներ 10-ից ավելի երկրներից (Ճապոնիա, Ֆրանսիա, Գերմանիա և այլն): Ի՞նչն է հատկապես գրավում միջազգային գիտական համայնքին հայ-վրացական առնչությունների ուսումնասիրման գործում, և ինչպիսի՞ն է նրանց հայացքը դրսից:
— Գտնվելով Եվրոպայի և Ասիայի խաչմերուկում և համաշխարհային քաղաքակրթությունների խաչմերուկում, Կովկասը հետաքրքիր է միջազգային գիտական շրջանակների համար որպես եզակի պատմություն և մշակույթ ունեցող աշխարհ։ Վրաստանի և Հայաստանի պատմության զարգացման հիմնական գծի վերաբերյալ նրանց պատկերացումները/տեսությունները միշտ չէ, որ համընկնում են տեղական պատմագրության մեջ ձևավորված տեսակետների հետ։ Որոշ դեպքերում լեզվական արգելքը խանգարում է նրանց «խնդիրը տեսնել ներսից»։ Այնուամենայնիվ, հայ-վրացական ուսումնասիրությունների միջազգայնացումը, օտարերկրյա գործընկերների մասնակցությունը վրաց-հայ հարաբերություններին նվիրված քննարկումներին շատ արդյունավետ է տեսական մոտեցումների և փորձարարական գիտելիքների փոխանակման և փոխանակման, իսկ ավելի լայն մասշտաբով՝ քարթվելոլոգիայի և հայագիտության հետագա զարգացման համար։